Szyfry

Gaderypoluki

Rodzaj prostego monoalfabetycznego szyfru podstawieniowego stosowanego w harcerstwie do szyfrowania wiadomości.

Technicznie jest to prosty, symetryczny, monoalfabetyczny szyfr podstawieniowy, w którym szyfrowanie oparte jest na krótkim, łatwym do zapamiętania kluczu. Klucz ten zapisuje się w formie ciągu par liter, które ulegają w tym szyfrze prostemu zastąpieniu.

Najczęściej stosowany klucz to "GA-DE-RY-PO-LU-KI", skąd pochodzi nazwa szyfru.

W kluczu tym każda para liter oddzielonych myślnikiem stanowi listę zamienników. Litery, których nie ma na liście zamienników, pozostawia się w szyfrowanym tekście bez zmian.

Jeśli w wyrazie mamy literkę „O” to patrzymy na klucz i zauważamy, że literka „O” jest w sylabie z literką „P” więc zamiast „O” wpisujemy „P”.

Na przyład wyraz: HARCERZ po zaszyfrowaniu będzie brzmiał: HGYCDYZ.

Prześledźmy to krok po kroku:
Litera H - nie ma jej w wyrazie GA-DE-RY-PO-LU-KI więc pozostaje bez zmian.
Litera A - jest w sylabie GA więc następuje zamiana A na G.
Litera R - jest w sylabie RY więc następuje zamiana R na Y.
Litera C - nie ma jej w wyrazie GA-DE-RY-PO-LU-KI więc pozostaje bez zmian.
Litera E - jest w sylabie DE więc następuje zamiana E na D.
Litera R - jest w sylabie RY więc następuje zamiana R na Y.
Litera Z - nie ma jej w wyrazie GA-DE-RY-PO-LU-KI więc pozostaje bez zmian.

    Inne klucze często stosowane przez harcerzy:
  • PO-LI-TY-KA-RE-NU
  • KA-CE-MI-NU-TO-WY
  • KO-NI-EC-MA-TU-RY
  • ZA-RE-WY-BU-HO-KI
  • BA-WO-LE-TY-KI-JU
  • RE-GU-LA-MI-NO-WY
  • KU-LA-RY-MI-NE-TO
  • KU-LO-PE-RY-ZA-GI
  • HA-LO-JU-PI-TE-RY
  • MA-LI-NO-WE-BU-TY
  • MO-TY-LE-CU-DA-KI
  • NO-WE-BU-TY-LI-SA
  • TO-MY-BE-WA-LU-KI
  • ZA-BY-TK-OW-NI-CE

Szyfr Cezara

...


Czekoladka

Szyfr ten w odróżnieniu od prostych szyfrów różni się tym że literę zastępuje się obrazkiem, a nie inną literą.

Kluczem do tego szyfru są literki powpisywane w ramkę w taki sposób:

Szyfrując w miejsce litery wstawiamy kropkę, zaszyfrowane słowo CZUWAJ wygląda następująco:


Matematyczny

Zastadą tego szyfru jest zamienianie literek na przydzielone im według klucza cyfry.

Klucz wygląda następująco:

Szyfrowanie polega na odnalezieniu szyfrowanych liter w kluczu następnie zapisaniu ciągu cyfr i na koniec połączenie ich za pomocą znaków matematycznych. Dzięki dowolności znaków jedno słowo może wyglądać inaczej przy każdym szyfrowaniu.

Słowo CZUWAJ po zaszyfrownaiu może wyglądać tak: 3+24-21-22*1=10 lub (3*24)-(21+22)=1/10.


Kaczor

Słowa zaszyfrowane tym szyfrem wyglądają jak ciąg współrzędnych np. jak na szachownicy.

Posiadając klucz szyfrowanie oraz odszyfrowywanie jest banalnie proste. Klucz wygląda następująco: na górze mamy napisany wyraz KACZOR, a pod każdą literą daszy ciąg alfabetu, po lewej stronie znajduje się numeracja wierszy:

Aby zaszyfrować słowo musimy odnaleźć poszczególne litery w kluczu a następinie zapisać ich wpółrzędne.

Litera C znajduje się w kolumnie C w pierwszym wierszu tak więc zapisujemy ją jako C1.

Słowo CZUWAJ po zaszyfrowaniu tym szyfrem wygląda następująco: C1 Z1 R5 R7 A1 C10.


Tabliczka Mnożenia

Literki po zaszyfrowaniu tą metodą stają się prostym działaniem mnożenia np. 3x4, 2x5.

Klucz wygląda następująco:

Szyfrowanie polega na znalezieniu w kluczu odpowiednich liter, a następinie zapisanie ich w formie mnożenia.

Dla przykładu słowo CZUWAJ będzie wyglądało następująco 1x3 5x5 5x2 5x3 1x1 2x5.


Ułamkowy

Szyfr jest o tyle prosty, że od razu widać, że to on. Wyróżniamy wiele wersji szyfru, różnią się one liczbą w mianowniku.

Aby szyfr był regularny w każdym ułamku musi być tyle samo liter, więc istnieją wersje gdzie jest: 1, 3, 4, 6, 8, 12, 24 grupy ułamków. Najpopularniejszymi są grupy 4 i 6. Dla przykładu użyjemy 6 ułamkowego klucza:

Aby zaszyfrować słowo wyszukujemy konkretną literkę i zapisujemy ją w formie ułamka. Licznik wskazuje, która w kolejności jest to litera w danej grupie, a mianownik która jest to grupa.

Słowo CZUWAJ w zapisie ułamkowym wygląda następująco 3/1 4/6 1/6 2/6 1/1 2/3


Wsteczny

Szyfr jest bardzo prosty i każdy go zrozumie. Nie trzeba wiele czasu, by się go nauczyć i zacząć biegle wykorzystywać.

Szyfrowanie polega na zapisaniu słowa lub zdania od tyłu. Wyrużnia się 2 wersje tego szyfru:

1. Poszczególne słowa w zdaniu zapisujemy od tyłu jednak zdanie jest ułożone w odpowiedniej kolejności np. ala ma kota będzie wyglądało następująco ala am atok.

2. Wszystkie słowa oraz całe zdanie zapisujemy od tyłu np. ala ma kota będzie teraz wyglądało następująco atok am ala.

Jak widać na pierwszy rzut oka szyfr nie jest skomplikwoany i odczytanie nim zapisanych wiadomości też nie powinno być trudne.


Komórkowy

Szyfr opierający się na strukturze klawiatury telefonu.

Do zaszyfrowania używamy klucza (klawiatury starych telefonów):

Szyfrujemy tak jakbyśmy pisali sms'a tzn. jeśli chcemy zaszyfrować słowo CZUWAJ będzie ono wyglądało tak 222 999 88 9 2 5. Dla wyjaśnienia C zapisujemy jako 222 ponieważ jest na 3 pozycji na klawiszu 2, a W jako 9 ponieważ jest na 1 pozycji klawisza 9.


Zamiana

Szyfr polegający na zamianie liter między sobą zgodnie z kluczem.

Klucz do tego syfru wygląda następująco:

Zaszyfrowane słowo CZUWAJ to NLIJŁW. Szyfrowanie polegało na zamianie liter między wierszami np. C pod sobą miał N wieć zostały zamienione i podobnie Z miało nad sobą L więc zostały zamienione ze soba i tak powstało zaszyfrowane słowo.


Mafeking

Bardzo prosty szyfr, wystarczy zapamiętać klucz.

Klucz składa się z trzech ponumerowanych wierszy i tylu kolumn, ile liter jest w wyrazie MAFEKING.

Szyfrowanie polega na znalezieniu interesujących nas liter w kluczu i ich zapis. Dla przykładu słowo CZUWAJ będzie wyglądało następująco F1 G3 E3 K3 M1 A2.


Karolinka

Szyfr badzo podobny do Kaczora i Mafekingu.

Klucz wygląda następująco:

Klucz zawiera 81 pól z literami. Pierwsza kolumna zawiera wyraz KAROLINKA, a w każdym wierszu występują kolejne litery alfabetu, jak na załączonym wyżej obrazku wyraźnie widać.

Zaszyfrowany wyraz zapisujemy w postaci dwóch liczb, czyli np. zaszyrowana litera K będzie wyglądała tak: 11 (UWAGA! Jest to tylko jedna z wielu możliwości zapisania litery K. Jedna litera w kluczu powtarza się kilka razy, co utrudnia odszyfrowanie komuś, kto owego klucza nie zna. Czyli litera K może wyglądac również tak: 36 i 18). Pierwszą cyfrę odczytujemy poziomo, drugą pionowo.

Dla przykładu słowo CZUWAJ może być zapisane jako 23 39 34 36 21 62 lub 93 39 47 49 91 62.


Dżdżownica

Jest to szyfr, do którego kluczem jest alfabet Morse’a.

Kreskę, przedstawia się za pomocą wklęsłości, zaś kropkę za pomocą wypukłości. Wyrazy oddziela się od siebie krótkimi, pionowymi kreseczkami.

Dla przykładu zaszyfrujmy wyraz HARCE:


Liczbowy

...


Krzaki

Szyfr ten jest również oparty na alfabecie Morse’a. Tak więc, bez jego znajomości, nie obędziecie się w wielu przypadkach.

Podstawowy klucz, który należy zapamiętać (poza wyżej wspomnianym alfabetem) wygląda następująco:

Zasada szyfrowania jest bardzo podobna do zasady szyfrowania sposobem Dżdżownica.


Litwa

Poetycki szyfr polegający na zamianie litery w liczbę.

Cała umiejętność szyfrowania tym sposobem, polega na zamienieniu litery w cyfrę za pomocą następującego klucza:

Dla przykładu słowo CZUWAJ będzie brzmiało 8 9 U 4 17 16. Jeśli jakieś litery nie występują zostawiamy je takimi jak są.


Alfabet Morse'a

Stworzony w 1832 przez Samuela Morse'a sposób reprezentacji alfabetu, cyfr i znaków specjalnych za pomocą dźwięków, błysków światła, impulsów elektrycznych lub znaków popularnie zwanych kreską i kropką.

Wszystkie znaki reprezentowane są przez kilkuelementowe serie sygnałów – krótkich (kropek) i długich (kresek). Kreska powinna trwać co najmniej tyle czasu, co trzy kropki. Odstęp pomiędzy elementami znaku powinien trwać jedną kropkę. Odstęp pomiędzy poszczególnymi znakami – jedną kreskę. Odstęp pomiędzy grupami znaków – trzy kreski.

Pomocne w zapamiętaniu kodu może się okazać zapamiętanie słów - w każdym z nich sylaba zawierająca literę "o" jest reprezentacją kreski a ta bez reprezentuje kropkę:

Innym sposobem jest użycie poniższego wykresu:


Kod Semaforowy

...


Samarytanka

Podstawy pierwszej pomocy

...

...


Skład apteczki

...

...


Omdlenia i utrata przytomności

...

...


Pozycja bezpieczna

...

...


Badanie

...

...


Resuscytacja krążeniowo - oddechowa

...

...


Terenoznawstwo

Budowa przyrządów do orientacji w terenie

Kompas i busola są urządzeniami służącymi do orientacji w terenie i wyznaczania kierunków stron świata. Mają tę samą zasadę działania, ale ich budowa jest z goła inna, co powoduje, że busola jest wygodniejsza w użyciu niż kompas.

Pierwsza wzmianka o użyciu w nawigacji igły magnetycznej, unoszącej się na wodzie w naczyniu, jest w chińskiej książce Zhu Yu Pingzhou Ke Tan z 1117 choć Shen Kuo opisał kompas już w 1088 w Mengxi Bitan.
W Europie pierwsza wzmianka o igle magnetycznej i jej wykorzystaniu w żegludze jest w De naturis rerum (O naturze rzeczy) Alexandra Neckamana napisanej prawdopodobnie w 1190 roku w Paryżu.
Busola (igła magnetyczna w pustym pudełku obracająca się na trzpieniu), znana jest w Europie od co najmniej roku 1300. W Chinach w takiej formie znany jest od przełomu XVI I XVII wieku.

Kompas

Kompas składa się z metalowego pudełka, w którym znajduje się igła magnetyczna i tarcza z podziałką stopniową i wyznaczonymi kierunkami stron świata. Igła opiera się na ostrzu zamontowanym w centralnej części metalowego pudełka. Kompasy często posiadają blokadę igły magnetycznej.

Busola

Busola posiada podstawę, na której opiera się pierścień (inaczej limbus) z podziałką w stopniach i blokadą pierścienia. Do pierścienia przymocowana jest igła magnetyczna. Dodatkowo kompas od busoli odróżnia to, że busola często posiada muszkę i szczerbinkę, a także zwierciadło i linijkę.

Żyroskop

Opisując już urządzenia mechaniczne służące do wyznaczania kierunku północy należy również wspomnieć o żyrokompasie (kompasie żyroskopowym), który jest elektromechanicznym urządzeniem wykorzystującym właściwości żyroskopu. Zasada działania polega na tym, że zachowany jest stały kierunek w przestrzeni przez oś wirującego z szybkością ok 40 000 obrotów na minutę bąka.

W produkowanych obecnie kompasach i busolach stosuje się często farby fluorescencyjne na północnej końcówce igły magnetycznej, przyrządach celowniczych, a nawet podziałce, ułatwiające odczytywanie informacji w nocy.


Wyznaczanie północy w terenie

...

...


Zanki patrolowe

Znaki patrolowe przydają się, gdy chcemy zostawić jakąś wiadomość. Można wykorzystywać je podczas gier harcerskich, biegów czy innych zajęć. Przydać się mogą także w życiu codziennym - np. do komunikacji z kolegami. Znaki patrolowe można ułożyć z gałązek, szyszek, narysować długopisem na kartce, patykiem na ziemi, czy kredą na kamieniu. Poniżej znajduje się tabela często wykorzystywanych znaków patrolowych.


Liny

...

...


Pionierka

Budowa ogniska

...

...


Rozpalanie ogniska

...

...