Krzyż Harcerski

Krzyż Harcerski

Odznaka harcerska stosowana w większości organizacji harcerskich w Polsce (wyjątek - SHK Zawisza). Krzyż jest nadawany członkom organizacji harcerskiej podczas przyrzeczenia harcerskiego. Zuchy zamiast krzyża harcerskiego noszą znaczek zucha. Harcerze przed przyrzeczeniem na miejscu krzyża noszą lilijkę.

Historia

15 października 1911 roku na łamach pierwszego numeru czasopisma "Skaut" Andrzej Małkowski ogłosił konkurs "na polską odznakę skautową". W odpowiedzi otrzymano 84 propozycje, a wśród nich znalazł się projekt opracowany przez Kazimierza Lutosławskiego. Projekt ten zajął 3 miejsce w konksurskie, a jego opis znalazł się w 8 numerze pisma "Skaut" z 1912 roku:

Na tarczy okrągłej dwie szable, poniżej polski krzyż wojskowy Virtuti Militari z napisem "Bóg i Ojczyzna" – nad nim orzeł w locie – przy górnej krawędzi napis Czuwaj!

ks. Kazimierz Lutosławski

Żadna z prac konkursowych, nie była na tyle interesująca, aby od razu wprowadzić ją do użytku. W 1912 roku Naczelna Komenda Skautowa wyznaczyła zespół do pracy nad projektem ks. Kazimierza Lutosławskiego. Po wprowadzeniu zmian powstała odznaka w ksztacie krzyża wzorowana na Orderze Virtuti Militari. Pierwsze wręczenia odznak odbyły się prawdopodobnie już we wrześniu 1913 roku na zakończenie kursu instruktorskiego zorganizowanego przez Naczelna Komendę Skautową na Dynasach. Początkowo odznaki były stosowane głównie w drużyach warszawskich.

Wianek z dębu i wawrzynu oznacza cele do zdobycia: siłę i umiejętność, sprawność i wiedzę. Oplata on główny symbol skautowy: krzyż z hasłem "Czuwaj". Kształt tego krzyża jest dawny: takiego użyto do naszego orderu waleczności: Virtuti Militari; uprzytamnia on w szczególności obowiązek dzielności. Ma on pośrodku kółko – symbol doskonałości, a w nim gwiazdę promienną, jakby światło przewodnie: "ad astra!" A sam krzyż znaczy: per aspera, bo wskazuje ciężką, cierniami walki z własnymi słabościami usłaną drogę, a przy tym oznacza też gotowość do walki i do wszelkich poświęceń – aż do męczeństwa za wiarę, aż do śmierci za Ojczyznę: Bóg i Ojczyzna są treścią wewnętrzną tego znaku. Hasło "Czuwaj" na nim – to pobudka, ostrzeżenie: oznacza gotowość ducha do pracy nieustannej...

ks. Kazimierz Lutosławski

Najprawdopodobniej już w roku 1915 miejsce gwiazdy zaczęła zajmować wzorowana na lilijce skautowej lilijka harcerska.

4 grudnia 1916 roku Komenda Naczelna ZHP (pismem nr L. 11.) wydała pierwszy formalny rozkaz (Instrukcja organizacyjna L. 2.) ustalający odznaki ZHP: lilijkę ze zmianą liter P.O.S. na Z.H.P. i krzyż harcerski będący odznaką stopnia wykształcenia harcerskiego (III, II i I stopień).

Ostateczny kształt Krzyża Harcerskiego został ustalony podczas konferencji zjednoczeniowej ZHP w dniach 1–2 listopada 1918 roku jako odznaka polskiego harcerstwa.

Wygląd

Krzyż harcerski ma kształt krzyża równoramiennego, wzorowanego na odznaczeniu Virtuti Militari. Krzyż otaczają dwa wieńce: dębowy i laurowy. Pośrodku w kręgu znajduje się lilijka z odchodzącymi na boki promieniami. Na poziomych ramionach krzyża napis "Czuwaj". Krzyż wykonany jest ze srebrnego, oksydowanego metalu.

Nabijanymi na nim srebrnymi i złotymi elementami (lilijką, kręgiem i wieńcem) oznacza się kolejne stopnie harcerskie.

Od tego modelowego rysunku krzyża odchodzono kilkakrotnie - na wielu, szczególnie przedwojennych krzyżach. Po obu stronach znajduje się wieniec dębowy lub, zamiast laurowego, półwieniec z trójdzielnych liści głogu. Także na niektórych krzyżach powojennych próżno szukać wieńca laurowego, gdyż powtarzano wzór przedwojenny. Poszczególne wzory różnią się między sobą ze względu na wykonawstwo matryc grawerskich zlecanych przez Naczelnictwo. Również po wybuchu II wojny światowej wykonywano krzyże w Palestynie, Afryce, Indiach i Argentynie. Także w obozach jenieckich i koncentracyjnych.

Po II wojnie światowej w obozach przejściowych na terenie Niemiec również wykonywano różniące się wzory krzyży. Jeden z tych wzorów przejęło ZHP poza granicami kraju z siedzibą w Londynie. Osobnym zagadnieniem są tzw. "wzory lokalne" w Poznaniu i Krakowie (bite w srebrze), po 1945, wykonywane za zezwoleniem Naczelnictwa. Również po 1945 i kolejno po 1956 spotykane są bicia krzyży z matryc niezatwierdzonych przez władze ZHP - w Warszawie, Rzeszowie (mniejszy), Łodzi, Krakowie i Poznaniu, mimo monopolu Mennicy Państwowej na bicie krzyża.

Taki stan rzeczy ma miejsce również współcześnie, co owocuje wzorami niezgodnymi z pierwowzorem, nierzadko w sposób rażący.

Krzyż harcerski od dawna jest symbolem patriotycznym, którego ranga i rola daleko wykracza poza ruch harcerski. Jest też obiektem kolekcjonerskim, gromadzonym w swych odmianach przez licznych zbieraczy i muzea.

Symbolika

Wzorowany na orderze Virtuti Militari, który przyznawany jest za szczególne męstwo i oddanie w służbie ojczyźnie. Dewizą krzyża harcerskiego jest łacińska maksyma per aspera ad astra (przez ciernie do gwiazd).

  • Krąg – symbol doskonałości do jakiej dąży harcerska rodzina. Niektórzy twierdzą, że jest to też symbol harcerskiego kręgu, w którym wszyscy są równi i panują braterskie relacje. Inni dodają, że to oznaka ogromnej woli tworzenia kręgu, z którego promieniować będzie prawość myśli, słów i czynów.
  • Lilijka – symbol czystości, nawiązujący też do wskazującej drogę igły kompasu.
  • Promienie - biegnące od lilijki oznaczają dążenie harcerstwa do promieniowania na cały świat wartościami, radością, dobrem. Oznaczają one także wszechstronność rozwoju harcerskiego.
  • Węzeł – na wieńcu, jak węzeł na chuście ma przypominać o obowiązku wypełnienia przynajmniej jednego dobrego uczynku dziennie. Są takie środowiska, w których wolno rozwiązać chustę (a więc rozebrać się i pójść na spoczynek) dopiero po spełnieniu dobrego uczynku. Symbolizuje on również węzeł przyjaźni harcerzy.
  • Wieniec z liści dębowych – liście dębowe od dawien dawna symbolizują męstwo i dzielność. Wieniec z liści dębowych mieli prawo nosić tylko ludzie władający ogromną siłą – ducha, mięśni, czy magii. Cechy te – męstwo i dzielność, powinny być również udziałem każdego harcerza.
  • Wieniec z liści lauru – liście laurowe (wawrzynowe) są symbolem zwycięstwa. Wieniec z liści laurowych nosili autorzy największych wiktorii, rzymscy cesarze. Dla harcerza liście laurowe oznaczają zwycięstwo nad własnymi słabościami.
  • Ziarenka piasku – ramiona krzyża harcerskiego wypełnione są ziarenkami piasku, które symbolizują liczną rodzinę harcerską; (Ile ziarenek piasku na plaży, ile gwiazd na niebie, tylu harcerzy na świecie). Inna interpretacja mówi, że są to nierówności symbolizujące kamienie na drodze życia, perły dobrych uczynków, trudy i znoje, radości i smutki jakie harcerz spotyka na swojej drodze życia.
  • Puste miejsce – pomiędzy ziarenkami piasku, pozostawione jest miejsce, które symbolizuje że jest jeszcze miejsce dla nowych harcerzy.
  • Ramię lilijki wskazujące północ - igła w kompasie harcerza.
  • Hasło "Czuwaj" - tradycyjne pozdrowienie harcerskie, które przypomina harcerzowi, że powinien być zawsze gotowy do służby Bogu i Polsce oraz czujny.
  • Ramiona-cztery strony świata.
  • Dwie gwiazdki na lilijce - czujne oczy skauta.

Numeracja

Numerowanie krzyży harcerskich odbywało się od 1916 roku, od powstania ZHP zawsze na poziomie Naczelnictwa ZHP (Seria i numer), do II wojny światowej i na obczyźnie. Po wojnie nadal tak postępowano, do 1949 roku.

Po reaktywowaniu ZHP w 1956 roku również Mennica Państwowa przestrzegała tej zasady do lat 1965/66. (Formalnie, zapis o numerowaniu krzyża na odwrocie zniknął z Regulaminu Mundurowego w 1976).

Po zaniechaniu numerowania przez Mennicę, wiele środowisk harcerskich, hufców, a nawet drużyn i szczepów na własną rękę numerowało i nadal numeruje krzyże. Ścisłe, prawie kompletne rejestry serii i numeracji, rozkazy i dokumentację krzyża zebrał w obszernej monografii "Krzyż harcerski" Tomasz Sikorski.

W ZHR i SH krzyże numerowane są do dzisiaj. W ZHP niektóre środowiska nadal kontynuują numeracje krzyży harcerskich np. w Chorągwi Krakowskiej.

W dniu 6 maja 2013 roku Decyzja Komendanta Chorągwi Dolnośląskiej ZHP nr 6/2013 zostały wprowadzone w Chorągwi Dolnośląskiej ZHP numerowane krzyże harcerskie oraz ich ewidencja.

Ochrona Prawna

Urząd Patentowy przyznał prawo ochronne nr 152214 na "słowno-graficzny znak towarowy CZUWAJ", czyli krzyż harcerski 1 marca 2004. Prawem tym zarządza Główna Kwatera Związku Harcerstwa Polskiego.

    Krzyż Harcerski może być umieszczany:
  1. na wszelkich drukach oficjalnych, informacyjnych i promocyjnych w ZHP (np. na papierach firmowych, wizytówkach, kopertach, ulotkach, dyplomach, podziękowaniach),
  2. w dokumentach jednostek ZHP (np. planach pracy, sprawozdaniach),
  3. w książkach oraz innych publikacjach o tematyce harcerskiej,
  4. na stronach internetowych jednostek ZHP.

Krzyż Harcerski nie powinien być wykorzystywany w materiałach promocyjnych o charakterze tzw. „gadżetów” (np. kubki, długopisy).

Lilijka Harcerska

Lilijka Harcerska

Jeden z symboli harcerstwa i skautingu. Wzorowana jest na symbolu oznaczającym północ na średniowiecznych kompasach. Pierwotnie północ oznaczała litera „T”, ale włoski żeglarz i wynalazca Flavio Gioja, który udoskonalił budowę kompasu, zastąpił ją symbolem lilijki na cześć Karola I, w którego herbach pojawiała się lilia herbowa. Lilijka dawniej umieszczana na igle kompasu wskazywała podróżnym drogę, a dziś ma nam harcerzom wskazywać drogę przez życie.

Lilijka od początków chrześcijaństwa symbolizuje czystość, niewinność i cnotę. Oznacza jedną z najważniejszych powinności harcerza: postępowanie zgodnie z prawem harcerskim. Na trzech ramionach lilijki znajdują się kolejno litery O, N, C, które są skrótem hasła filaretów: „Ojczyzna, Nauka, Cnota”. Były eksponowane na lilijce do 1965, kiedy decyzjami nowego regulaminu zmieniono jej kształt i usunięto litery. Większość Drużyn Harcerskich zbojkotowała ten wzór nosząc nadal tradycyjną lilijkę, masowo produkowaną w prywatnych zakładach grawerskich. VII Zjazd ZHP w 1981 przywrócił tradycyjne oznaczenie i wygląd lilijki harcerskiej. Prawie wszystkie pozostałe organizacje harcerskie w Polsce również używają symbolu harcerskiej lilijki. Wyjątkiem jest Stowarzyszenia Harcerstwa Katolickiego Zawisza, które używa modyfikacji tradycyjnej harcerskiej lilijki pod postacią Lilijki Zawiszackiej.

Lilijka jest opleciona kręgiem z liny związanej płaskim węzłem. Krąg ten symbolizuje braterski krąg harcerzy. Węzeł jest symbolem dobrego uczynku, który harcerz powinien spełniać każdego dnia. Znajdują się na nim litery ZHP.

Lilijka została spopularyzowana przez Roberta Baden-Powella, w 1989 roku została wykorzystana jako odznaka dowodzonego przez niego 5 Pułku Dragonów Gwardii.

Jest to odznaka noszona tradycyjnie na nakryciu głowy przez harcerzy (srebrna) i instruktorów (złota), a także na nad lewą kieszenią munduru harcerza na próbie.

Prawo i Przyrzeczenie

Przyrzeczenie Harcerskie

Mam szczerą wolę całym życiem pełnić służbę Bogu i Polsce,
nieść chętną pomoc bliźnim i być posłusznym Prawu Harcerskiemu.

Prawo Harcerskie

  1. Harcerz sumiennie spełnia swoje obowiązki wynikające z Przyrzeczenia Harcerskiego.
  2. Na słowie harcerza polegaj jak na Zawiszy.
  3. Harcerz jest pożyteczny i niesie pomoc bliźnim.
  4. Harcerz w każdym widzi bliźniego, a za brata uważa każdego innego harcerza.
  5. Harcerz postępuje po rycersku.
  6. Harcerz miłuje przyrodę i stara się ją poznać.
  7. Harcerz jest karny i posłuszny rodzicom i wszystkim swoim przełożonym.
  8. Harcerz jest zawsze pogodny.
  9. Harcerz jest oszczędny i ofiarny.
  10. Harcerz jest czysty w myśli, w mowie i uczynkach, nie pali tytoniu i nie pije napojów alkoholowych.
Znaczek Zucha

Znaczek Zucha

Odznaka zuchów, członków organizacji harcerskich.

Znaczek Zucha noszą zuchy nad lewą kieszenią munduru, po złożeniu Obietnicy Zucha.

Przed II wojną światową oznaką zuchów była głowa wilczka.

Symbolika

  • Słońce oznacza, że zuch powinien być zawsze radosny i pogodny.
  • Promienie oznaczają gotowość do służenia i chęć niesienia pomocy innym ludziom oraz to, że zuch zawsze powinien świecić przykładem.
  • Niebo wskazuje na to, że zuch zawsze powinien być pogodny.
  • Orzeł symbolizuje odwagę i męstwo jakimi powinien kierować się zuch.

Obietnica Zucha

Dobrowolnie złożone przez zuchy oświadczenie o zobowiązaniu się do przestrzegania Prawa Zucha.

Obiecuję być dobrym zuchem, zawsze przestrzegać Prawa Zucha.

Składanie obietnicy zuchowej jest świętem gromady zuchów. W zależności od obrzędowości gromady obietnica może mieć różną formę – może być obecny tylko zuch składający obietnicę, jak i wszystkie zuchy z gromady. Obietnicę zuch składa na ręce instruktora. Po złożeniu obietnicy zostaje przypięty znaczek zucha, który ma przypominać o złożonej obietnicy.

Prawo Zucha

  1. Zuch kocha Boga i Polskę.
  2. Zuch jest dzielny.
  3. Zuch mówi prawdę.
  4. Zuch pamięta o swoich obowiązkach.
  5. Wszystkim jest z zuchem dobrze.
  6. Zuch stara się być coraz lepszy.
WOSM

WOSM

Światowa Organizacja Ruchu Skautowego (World Organization of the Scout Movement) – międzynarodowe stowarzyszenie zrzeszające organizacje skautowe z całego świata. Skupia ponad 40 mln członków w 163 państwach – głównie skautów (chłopców), ale czasami również skautki (dziewczynki), w przypadku gdy dana organizacja jest koedukacyjna i nie jest równocześnie członkiem WAGGGS.

W Polsce członkiem WOSM jest Związek Harcerstwa Polskiego.

Symbolika

Symbolem członków WOSM jest purpurowa, okrągła odznaka z lilijką w środku, otoczoną przez kawałek liny związany za pomocą węzła płaskiego. Lilijka jest średniowiecznym symbolem używanym przez Roberta Baden-Powella w armii brytyjskiej dla zwiadowców. Dla skautingu została następnie zmodyfikowana. Strzałka reprezentuje igłę kompasu wskazującą na północ i jest rozumiana jako symbol służby i jedności. Trzy ramiona (płatki) lilijki reprezentują obowiązki wobec Boga, wobec bliźnich i wobec siebie. Dwie pięcioramienne gwiazdki oznaczają prawdę i wiedzę, a ich dziesięć ramion – punkty prawa skautowego. Kolor biały oznacza czystość, a purpura odpowiedzialność i pomoc innym. Lina zawiązana na węzeł płaski to jedność i braterstwo skautów i Światowego Ruchu Skautowego.

WAGGGS

WAGGGS

Światowe Stowarzyszenie Przewodniczek i Skautek (World Association of Girl Guides and Girl Scouts) – stowarzyszenie założone w 1928 roku, skupiające żeńskie organizacje skautowe z całego świata. Obecnie liczy ponad 8 milionów członkiń w ponad 144 krajach.

W Polsce członkiem WAGGGS jest Związek Harcerstwa Polskiego.

Symbolika

Symbolem WAGGGS jest koniczyna: trzy liście reprezentują trzy części przyrzeczenia: służba Bogu i ojczyźnie, pomoc bliźnim, przestrzeganie prawa skautowego. Dwie pięcioramienne gwiazdki na bocznych liściach oznaczają prawo i przyrzeczenie. Nerw koniczynki w centrum reprezentuje igłę kompasu, który pokazuje skautkom i przewodniczkom dobrą drogę. Podłoże koniczyny symbolizuje płomień miłości międzyludzkiej. Kolor złoty i niebieski oznaczają słońce świecące nad dziećmi na całym świecie.

Watra Wędrownicza

Watra Wędrownicza

Jest symbolem wędrowników, znajdującym się na naramienniku wędrowniczym, który jest odznaką zdobywaną przez wędrowniczki i wędrowników w ZHP i ZHR. Symbol ten składa się z ogniska ułożonego w sposób skautowski na tzw. długie palenie, tworzą go trzy skrzyżowane polana i znajdujące się nad nimi trzy płomienie.

Symbolika

  1. Ognisko jest symbolem ciepła, bliskości, więzi, rodziny, domu oraz ogniska domowego, wiedzy i energii.
  2. Zielone tło jest symbolem świadomej, życiowej wędrówki, oznacza, że wszystkie nasze decyzje, wybory powinny odbywać się na tle harcerskiego życia.
  3. Trzy płomienie są symbolem dążenia do doskonałości, natomiast trzy polana charakteryzują sposoby działania wędrowników i elementy wędrowniczej pracy:
    • Pierwsze polano oznacza służbę, wędrownicy szukają miejsc, sytuacji, w których mogą pomóc innym, wędrownik chętnie niesie pomoc bliźnim, szukają drogi jak być pożytecznym i nie zamykają się tylko w swoim środowisku, działają otwarcie.
    • Drugie polano oznacza, że wędrownicy szukają miejsca w społeczeństwie, ponieważ wędrownik nie jest tylko harcerzem, jest także osobą w społeczeństwie, rodzinie, wspólnocie w szkole lub w pracy, wędrownictwo ma służyć przygotowaniu do życia w świecie, pomóc w samorealizacji poza środowiskiem harcerskim.
    • Trzecie polano oznacza samodoskonalenie się, wędrownicy wyznaczają sobie cele, wyzwania, pokonują słabości, dążą do perfekcji aby stać się lepszym człowiekiem i choć nie zawsze wychodzi, to uparcie dąży do swojego celu.
    • Najmniejszy płomień oznacza „siłę ciała”, wędrówka jest wysiłkiem fizycznym, który wyrabia silną wolę, ' wędrownicy dbają siebie swoje zdrowie, znają granice swoich możliwości jednak starają się je pokonywać.
    • Średni płomień oznacza „siłę rozumu”, wędrownicy są głodni wiedzy, dążą do pogłębiania swojej wiedzy, rozwoju intelektu, rozwijają swoje zainteresowania.
    • Największy płomień oznacza „siłę ducha”, wędrownicy poprzez swoje życie dążą do poznania prawdy i Boga, kształtują swój charakter i umysł.

Dewiza Wędrownicza

Wyjdź w świat, zobacz, pomyśl – pomóż, czyli działaj.

Kodeks Wędrowniczy

Być wędrownikiem to niemała sztuka, a dostępna tylko dla tych, którzy posiadają prawdziwie harcerską postawę. Wędrownikowi nie wystarcza znajomość miejsca zamieszkania, wędrownika ciekawi świat, wędrownik, patrząc w swą przyszłość, pragnie odnaleźć własną ścieżkę.
Wędrowanie to znacznie więcej niż przemierzanie kilometrów czy wytrwałość fizyczna. To sztuka wchłaniania życia, które nas otacza, to oczy i uszy otwarte, to tajemnica współodczuwania przyrody i człowieka. Wędrówką nie będzie przyspieszony tupot nóg, nadmiar krzykliwego humoru, lecz właśnie cisza wśród ciszy lasu, skupienie wobec wschodów czy zachodów słońca. To wyczucie wędrownik łatwo odszuka w sobie.
Wędrownik – jest zawsze gotów nieść pomoc.
Wędrownik – jest przyjacielem całego świata. Wędrownika ciągnie siła nieprzeparta w dal na coraz to nowe, nieznane szlaki, nie pozwala zastygnąć mu w wygodnym, osiadłym życiu, toczącym się zbyt wolno.
Wędrownik – spostrzega urok życia wszędzie, gdziekolwiek się znajdzie, gdyż odkrywa to, czego inni w pozornej monotonii codziennych dni dopatrzyć się nie umieją. Wędrownik zna radość trudnych zwycięstw, urok przyrody, piękno zdobywania samotnie niewydeptanych ścieżek.
Wędrownik – stale uprawia wędrówki, wędruje w zimie, w lecie, na wsi, w mieście, tropi miejsca, gdzie może być pożyteczny. Drogę jego wędrówki wyznaczają wartości zawarte w Prawie i Przyrzeczeniu Harcerskim.

Pozdrowienie Czuwaj

Czuwaj!

Tradycyjne pozdrowienie harcerskie. Ma przypominać o konieczności stałej gotowości do czynu, służby dla Ojczyzny, pracy dla innych i nad sobą.

Pozdrowienie to wprowadziła do polskiego skautingu w 1912 roku 3 Lwowska Drużyna Źeńska im. Emilii Plater, założona (1911) przez Olgę Drahonowską. Drużyna ta zorganizowała w lipcu 1912 roku obóz, na którym postanowiono zastąpić używane wówczas "Czołem!", przejęte od Towarzystwa Sokół, obowiązującym do dzisiaj "Czuwaj!". Uznano bowiem, że w pozdrowieniu sokolim jest element czołobitności, uległości, że pochodzi ono od "chylę czoła".

Pozdrowienie używane początkowo przez 3 LDŹ szybko rozpowszechniło się w pozostałych organizacjach skautowych i przyjęte zostało jako oficjalne przez cały skauting. Przejął je powstały w 1918 roku Związek Harcerstwa Polskiego.

Czuwaj!
1.To znaczy wytęż wzrok
Abyś się czuł bezpieczny
By Twych poczynań każdy krok
Był mądry i skuteczny.
2.To znaczy wytęż słuch
Czy podstęp gdzieś nie czyha
To nieustanny myśli ruch
Harcerska służba cicha.
3.To znaczy w dzień i w noc
Strzec ojców swych spuścizny
To potężna Ducha moc
I służba dla Ojczyzny.
4.To znaczy pośród dróg
I zmiennych dni żywota
Aby wciąż z Tobą był
Bóg! Polska! Nauka! Cnota!

Powitanie lewą ręką

Czy zastanawialiście się kiedyś, dlaczego ludzie podają sobie ręce na powitanie? Po prostu - przez ostrożność.
(...) Już w dawnych czasach znano podstępne metody walki człowieka z człowiekiem. Nigdy nie było wiadomo z jakimi intencjami przychodzi sąsiad lub nawet krewniak, czy zamiary te są pokojowe i przyjazne, czy wrogie i wojenne.
Prawa ręka nie może uderzyć, jeśli znajduje się w dłoni drugiego człowieka. Otwarta i naga dłoń nie ukrywa groźnego narzędzia mordu. Dlatego wyciągano nie pięść, lecz rozłożoną rękę daleko przed siebie, by nie mogła uchwycić ukrytej w szatach broni.
Zwyczaj ten przetrwał wiele, wiele lat, mimo, że tu i ówdzie propaguje się powitanie bez podawania rąk. W harcerskiej gromadzie podajemy do powitania lewą rękę. Lewą symbolicznie, bo jest ona po stronie serca, ale także dlatego, że jednocześnie z uściskiem potwierdzamy powitanie przyłożeniem palców prawej dłoni w salucie do daszka harcerskiej czapki. Powitanie ma więc znaczenie symboliczne i praktyczne.
Wyrazem najwyższego szacunku dla osoby nam bliskiej jest w harcerstwie podawanie lewej dłoni z jednoczesnym nakryciem tego splotu przyjaźni dłonią prawą. Jesteś mi bliski w braterstwie harcerskim – to lewa dłoń, ale cenię cię i szanuję za twe pożyteczne życie – to prawa dłoń, obrazująca niejako całość życia, w którym zaszczytne miejsce zajmuje harcerska idea.

„Obrzędowy piec Chytrego Kota”

Ale tak naprawdę skąd wziął się ten gest w Ruchu Skautowym? Kto go zapoczątkował? Skąd zaczerpnął pomysł?
Było to w 1895 roku. Genreał Robert Baden Powell będąc w Afryce wraz z odziałem Armii Brytyjskiej, który podczas jednej z misji współpracował ze sprzymierzeńcami z plemienia Aszanti zauważył, że wśród tubylców pewna ich część wyróżniała się. Byli zręczniejsi, silniejsi, sprawniejsi, bardziej pojętni i pewniejsi siebie niż inni. Zauważył coś jeszcze: gdy sądzili, że nikt ich nie widzi, podawali sobie na powitanie lewe ręce. Natomiast wszyscy inni Aszanci wogóle nie witali się poprzez podawanie rąk. Okazało się, iż stanowią pewien rodzaj elity wśród swojego plemienia. Ich powitanie stało się później powitaniem wszystkich skautów.

Walter Hansen „Wilk, który nigdy nie śpi”